İlişkilerde Tekrarlayan Döngüler “Bu kez farklı olacak” diye başlayan bir ilişkinin, bir süre sonra geçmişte yaşananlara benzeyen bir noktaya gelmesi şaşırtıcı olabilir. Kişiler değişir, koşullar değişir, hayatımızın farklı dönemlerinden geçeriz; fakat bazen ilişkilerimizde yaşadığımız duyguların ve çatışmaların birbirine benzediğini fark ederiz.

Kendimizi tekrar tekrar benzer ilişkilerin, benzer hayal kırıklıklarının ya da benzer çıkmazların içinde bulabiliriz.

Peki neden?

İlişkilerimiz Sadece Bugünden İbaret Değildir

Bir ilişkiye yalnızca bugünkü düşüncelerimiz ve beklentilerimizle girmeyiz. Geçmiş deneyimlerimiz, çocukluk döneminde kurduğumuz ilişkiler, sevgi ve güveni nasıl deneyimlediğimiz, kaybetme korkularımız ve kendimizle ilgili geliştirdiğimiz inançlar da ilişkilerimizin bir parçası hâline gelebilir.

Bazen farkında olmadan geçmişte öğrendiğimiz ilişki biçimlerini yetişkinlik döneminde yeniden oluşturabiliriz.

Örneğin sürekli terk edilmekten korkan bir kişi, ilişkisinde karşısındaki kişinin uzaklaşabileceğine dair işaretlere karşı oldukça hassas olabilir. Partnerinin kısa süreli bir sessizliğini veya yalnız kalma ihtiyacını bile ilişkinin sona ereceğine dair bir işaret olarak yorumlayabilir.

Bunun sonucunda daha fazla yakınlık arayabilir, daha fazla güvenceye ihtiyaç duyabilir. Bu durum ise zaman zaman partnerin uzaklaşmasına neden olabilir.

Böylece kişinin en çok korktuğu durum, ilişkinin içinde tekrar tekrar karşısına çıkabilir.

Tanıdık Olan Her Zaman İyi Olan Değildir

İnsan zihni çoğu zaman tanıdık olanı güvenli olarak algılamaya eğilimlidir.

Ancak tanıdık olan şey her zaman bize iyi gelen şey olmayabilir.

Geçmişte sevgiye ulaşabilmek için sürekli çaba göstermek zorunda kalan biri, yetişkinlik döneminde de duygusal olarak ulaşılması güç kişilere yönelebilir.

Kendini sürekli kanıtlamak zorunda hisseden biri, ilişkilerinde de değer görmek için fazlasıyla çaba göstermesi gerektiğini düşünebilir.

Bir başkası ise yakınlık arttığında kendisini geri çekebilir.

Kişiler ve hikâyeler farklı olsa bile ortaya çıkan temel duygu benzer olabilir:

“Yine aynı şeyi yaşıyorum.”

Neden Aynı Döngüyü Tekrarlarız?

Tekrarlayan ilişki örüntülerinin arkasında tek bir neden bulunmaz.

Kimi zaman terk edilme korkusu, kimi zaman değersizlik duygusu, kimi zaman yakınlık kurmakta zorlanmak veya kontrolü kaybetme korkusu ilişkilerimizi etkileyebilir.

Bazen de geçmişte çözülememiş bir ilişki deneyimini farklı kişiler üzerinden yeniden yaşamaya çalışabiliriz.

Bütün bunların önemli bir kısmı kişinin bilinçli olarak yaptığı seçimler değildir.

Tam da bu nedenle kişi yaşadığı ilişkinin sağlıklı olmadığını düşünmesine rağmen kendisini benzer ilişkilerin içinde bulabilir.

“Neden Hep Böyle İnsanları Buluyorum?”

Bu soru terapi odasında farklı biçimlerde karşımıza çıkabilir:

“Neden hep ulaşamadığım insanlara bağlanıyorum?”

“Neden ilişkilerimde sürekli terk edilmekten korkuyorum?”

“Neden biri bana yaklaştığında uzaklaşmak istiyorum?”

“Neden ilişkilerimde sürekli kendimden ödün veriyorum?”

“Neden karşımdaki kişinin beni sevdiğinden hiçbir zaman tam olarak emin olamıyorum?”

Bu soruların yanıtlarını yalnızca karşı tarafta aramak, bazen hikâyenin önemli bir bölümünü görmemize engel olabilir.

Çünkü önemli olan yalnızca kimi seçtiğimiz değil, o ilişkide kendimizi nasıl konumlandırdığımızdır.

Psikoterapi Tekrarlayan İlişki Döngülerini Anlamaya Nasıl Yardımcı Olabilir?

Psikodinamik terapi, kişinin bugünkü ilişkilerinde ortaya çıkan duygu ve davranışların geçmiş deneyimleriyle bağlantılarını anlamaya çalışır.

Amaç geçmişi suçlamak veya bütün sorunların kaynağını çocuklukta aramak değildir.

Asıl amaç kişinin kendi ilişki biçimini daha yakından görebilmesidir.

Hangi durumlarda yoğun kaygı hissediyorum?

Yakınlık benim için ne ifade ediyor?

Terk edilme ihtimali ortaya çıktığında nasıl davranıyorum?

İlişkide sınırlarımı koruyabiliyor muyum?

Sevilmek ve değer görmek benim için ne anlama geliyor?

Benzer çatışmalar neden farklı ilişkilerimde tekrar ortaya çıkıyor?

Bu sorular üzerinde çalışmak, kişinin ilişkilerinde tekrar eden örüntüleri fark etmesine yardımcı olabilir.

Fark Etmek Döngünün Değişmeye Başladığı Yerdir

Tekrarlayan bir ilişki döngüsünü değiştirmek yalnızca “bir daha böyle birini seçmeyeceğim” demekle mümkün olmayabilir.

Çünkü bazen mesele yalnızca karşımızdaki kişinin kim olduğu değildir.

Mesele; yakınlıkla, sevgiyle, kayıpla, sınırlarla ve kendi değerimizle kurduğumuz ilişkinin de hikâyenin içinde olmasıdır.

Kişi kendi ilişki örüntülerini anlamaya başladığında, otomatik biçimde tekrar ettiği davranışları fark etme ve farklı seçimler yapabilme ihtimali de artabilir.

Belki de asıl soru:

“Neden hep aynı insanlar karşıma çıkıyor?”

değil,

“Ben neden farklı insanlarla benzer bir ilişkiyi yeniden kuruyorum?”

sorusudur.

Bu soruya verilen yanıt, kişinin yalnızca ilişkilerini değil, kendisiyle kurduğu ilişkiyi de daha yakından tanımasına alan açabilir.

---

Psikoterapi Süreci Hakkında

Tekrarlayan ilişki sorunları, ayrılık, bağlanma güçlükleri, kaygı veya kişinin kendi iç dünyasını daha yakından tanıma isteği psikoterapi sürecinde ele alınabilecek konular arasındadır.

Psikolog ve Psikoterapist Büşra Dağdelen, yetişkin ve genç danışanlarla psikodinamik ve psikanalitik yaklaşımlarla yüz yüze ve online psikoterapi çalışmalarını sürdürmektedir.